W ostatnich latach tendencja popularyzowania terminów finansowych jest jednak wyraźna – chyba wszyscy mieliśmy szanse słyszeć o słynnych opcjach walutowych, prezentowanych swego czasu dość stronniczo i nieprawdziwie jako narzędzie zniszczenia w rękach banków. Również słowo rating robi ostatnio furorę, warto więc zrozumieć dlaczego.

Wyobraźmy sobie, że jesteśmy małym lub średnim przedsiębiorstwem i idziemy do banku po kredyt obrotowy. Przynosimy wszystkie papiery, o które prosi bank, odpowiadamy na dziesiątki pytań, donosimy jeszcze trochę dodatkowych dokumentów… a na końcu, po kilku tygodniach gruntownej analizy, bank przedstawia nam ofertę. Żeby zrozumieć, w jaki sposób bank zdecydował o parametrach tej oferty, przede wszystkim o wysokości oprocentowania czy dostępnej kwocie, trzeba by zajrzeć do środka departamentu zarządzania ryzykiem. W sporym uproszczeniu: znajduje się tam analityk posiadający dwa narzędzia: system ratingowy i doświadczenie. Korzystając z tych narzędzi analityk ocenia szansę na to, że przestaniemy nasz kredyt spłacać, innymi słowy ocenia naszą wiarygodność kredytową. Jest to jednoznaczne z poszukiwaniem odpowiedzi na pytanie „jakie jest ryzyko, które bank poniesie dając mi swoje pieniądze?”. Znając ryzyko bank może je wycenić i przekuć w szczegóły oferty – np. bardziej ryzykownym klientom przyznając wyższe oprocentowanie.

W przypadku państw oraz licznych dużych instytucji – wiarygodność kredytowa oceniana jest nie przez banki, lecz przez wyspecjalizowane firmy, tzw. agencje ratingowe, wśród których największe i najbardziej znane to  S&P, Fitch oraz Moody's. To one przeprowadzają szczegółowe analizy, a ich wynik, ocenę ratingową, ogłaszają publicznie.

Doszliśmy zatem do definicji ratingu: tak jak w skali Richtera mierzy się siłę trzęsienia ziemi a w skali Scoville'a (mojej ulubionej) mierzy się ostrość potraw – podobnie rating to skala, za pomocą której mierzy się ryzyko niewypłacalności – czyli ryzyko tego, że ktoś przestanie na czas spłacać zaciągnięty dług. Właśnie dlatego, np. gdy Grecja ma problemy z bieżącym spłacaniem swojego długu wobec innych krajów, jej rating ulega pogorszeniu.

O tym dlaczego ratingi są takie ważne i czy zawsze można im wierzyć – następnym razem.